De dageraad van Europa

De oude wereld bevindt zich in crisis en de vraag of wij Europa nog wel zien zitten voor de toekomst is actueler dan ooit. Zetten we de euro bij het grof vuil of gaan we op weg naar de Verenigde Staten van Europa?

Europa is gevormd door zijn vroegste geschiedenis en de erfenis van de oude culturen. Dat geldt voor de politiek, de cultuur en natuurlijk voor de kunst. Om zicht te krijgen op de toekomst van ons continent moeten we de bronnen van onze cultuur goed kennen. Daarover gaat deze cursus, want…

Kennis van het verleden creëert identiteit!

Francois Mitterand zei het in 1989 zo: "Het gevaar dreigt dat wij komen te leven in een samenleving zon­der geheugen. Versnelde maatschappelijke ontwikkelingen bevorderen oppervlakkigheid en manipulatiegevoeligheid. Geschiedenis leert de mensen in een langer termijnperspectief te kijken in plaats van kort­zichtigheid."

Dit citaat geeft weer vanuit welk perspectief de cursus is opgezet, namelijk dat van de ‘lange termijn’. Hoe de wereld en de mensheid zich ontwikkeld hebben is niet alleen interessant voor historici, maar kan een nieuw licht werpen op hoe wij de toe­komst kunnen zien en het heden beleven. In deze cursus belicht ik de ontwikkeling van de westerse cultuur  als erfgenaam van de oude cul­turen van Perzië, Mesopotamië, Egypte, Griekenland en Rome.

Feiten en Mythes

Bij de bespreking van de verschillende culturen zullen mythes, heldenverhalen en legendes, uit die culturen verteld worden en in hun histori­sche context geplaatst. We zullen belichten welke rol zij speelden in de vorming van het culturele geheugen van volken en groepen.

voordracht 1: De geest van de oorsprong

De ontwikkeling van de stedelijke culturen en het verhaal van Gilgamesj. Het Gilgamesjepos zal verkort worden verteld.

Wat was de bijdrage van Zarathustra, de profeet van de Perzen, aan ons collectieve verleden?

voordracht 2: Egyptische oerbeelden

De vijfduizend jaar van de Egyptische cultuur, kunnen we verdelen in drie grote fases: het Oude Rijk, het Middenrijk en het Nieuwe rijk.

Met welke motieven werden de piramides ge­bouwd ten tijde van de vierde Dynastie ?

Welke betekenis speelde de religie rond Osiris en Isis ten tijde van het Oude rijk ?

voordracht 3: De Griekse erfenis

De orakelplaats Delphi speelde een beslissende rol in de ontwikkelingen in de Griekse wereld. Apollo was de stichter van het heiligdom van Delphi, welke rol speelde hij?

Socrates was ‘de grote vroedvrouw van het denken’. Over Socrates en over zijn werk wordt deze avond verteld.

voordracht 4: kunst, literatuur, architectuur

De invloed van de Griekse klassieke beschaving op onze Kunsten is onuitwisbaar verankerd in onze cultuur. Hoe zijn ze ontstaan en welke kenmerken dragen ze?

voordracht 5: De Romeinse organisatie

Opkomst van Rome als wereldmacht.

Het ontstaan van het begrip staatsburger.

Ontwikkeling van koninkrijk naar republiek tot keizerrijk.

De ondergang van het Romeinse wereldrijk, opkomst van het Christendom.

Voordracht 6: het Christendom en de kerk

In de eeuwen tussen de val van het Romeinse rijk en de kroning van Karel de Grote tot keizer van een verenigd Europa vestigt de Romeinse katholieke kerk haar macht op een solide basis.

Wat verklaart het succes van deze organisatie?

Voordracht 7: de profeet van de Islam

In dezelfde tijd dat in Europa de christelijke leer zich verspreidde en wortel schoot leefde in Arabië de man die de laatste wereldgodsdienst stichtte. Mohammed werd geboren in Mekka en hij was de profeet van de enige ware god. Wat weten wij van het leven van de profeet en van zijn leer?

Voordracht 8: Europa op weg naar de moderniteit

Het vroegmoderne Europa kenmerkte zich door de vorming van nationale staten en het ontwikkelen van een collectief geheugen. Wat zit daar zoal in? Een visie op de toekomst!